Điều trị tủy răng sữa: khi nào cần, các bước, có đau không

Điều trị tủy răng sữa là cách lấy phần tủy đã viêm trong răng sữa, làm sạch và lấp kín bằng vật liệu phù hợp để giữ răng tới tuổi thay. Răng sữa cần điều trị tủy khi lỗ sâu hoặc chấn thương đã chạm tới tủy, nhưng chân răng còn đủ dài và chưa gần tuổi rụng. Phần tủy viêm được lấy ra dưới thuốc tê, nên trẻ thường chỉ thấy tê và hơi ê sau buổi làm.

Không phải răng sữa sâu vào tủy nào cũng nên giữ. Bác sĩ quyết định lấy tủy, bọc mão hay nhổ dựa trên phim X-quang, tuổi của trẻ và thời điểm răng vĩnh viễn sắp mọc.

Tóm tắt nhanh

• Răng sữa đau tự phát, đau về đêm, sưng lợi hoặc có mụn mủ cạnh chân răng là dấu hiệu tủy đã viêm hoặc hoại tử.

• Có hai mức chính: lấy tủy buồng khi viêm mới ở phần tủy thân răng, lấy tủy toàn bộ khi viêm đã lan xuống ống tủy.

• Răng hàm sữa sau điều trị tủy thường cần bọc mão để chống vỡ cho tới tuổi thay răng.

• Răng sữa gần tuổi rụng, chân răng tiêu nhiều hoặc ổ viêm chạm mầm răng thường nên nhổ, kèm khí cụ giữ khoảng khi cần.

• Tại MedDental, phim X-quang quanh chóp có giá 80.000 đ/răng và nhổ răng sữa từ 50.000 đ/răng theo bảng giá niêm yết.

Khi nào răng sữa cần điều trị tủy?

Răng sữa cần điều trị tủy khi tủy đã viêm do sâu răng sâu hoặc chấn thương, nhưng răng vẫn còn đáng giữ. Men và ngà của răng sữa mỏng hơn răng vĩnh viễn, nên lỗ sâu từ mặt nhai có thể chạm tới tủy chỉ sau vài tháng. Phụ huynh có thể nhận ra tủy có vấn đề qua các dấu hiệu dưới đây.

Phim X-quang giúp bác sĩ thấy lỗ sâu đã tới tủy chưa, chân răng còn dài bao nhiêu và mầm răng vĩnh viễn nằm ở đâu. Tại MedDental, phim X-quang quanh chóp có giá 80.000 đ/răng, phim Panorama 100.000 đ/lần theo bảng giá chẩn đoán hình ảnh. Bác sĩ chỉ định loại phim theo số răng cần kiểm tra.

Trẻ nhỏ thường chưa tả rõ cơn đau, nên cha mẹ cần để ý thói quen ăn nhai. Trẻ bỏ bữa, chỉ nhai một bên hoặc hay đưa tay lên má có thể đang đau răng. Một lỗ sâu đen lớn ở răng hàm sữa cũng đáng đưa đi khám dù trẻ chưa than đau, vì tủy hoại tử đôi khi không gây đau.

Lấy tủy buồng hay lấy tủy toàn bộ, khác nhau thế nào?

Lấy tủy buồng chỉ lấy phần tủy viêm trong thân răng và giữ phần tủy khỏe trong ống tủy. Lấy tủy toàn bộ lấy hết tủy ở cả buồng tủy và các ống tủy, rồi trám bít bằng vật liệu tiêu được. Bác sĩ chọn mức nào dựa trên độ lan của viêm, thấy qua triệu chứng, phim và tình trạng chảy máu khi mở tủy.

Vật liệu trám bít ống tủy răng sữa khác với răng vĩnh viễn. Răng sữa dùng vật liệu tiêu dần cùng chân răng, để không cản đường mọc của răng vĩnh viễn bên dưới. Răng vĩnh viễn dùng vật liệu không tiêu, nên phụ huynh không nên đánh đồng hai loại điều trị tủy.

Lấy tủy buồng giữ được nhiều mô sống hơn và thường nhanh hơn. Lấy tủy toàn bộ phức tạp hơn ở răng hàm sữa vì ống tủy cong, mảnh và nằm sát mầm răng vĩnh viễn. Hai cách đều cần trám kín và phục hồi thân răng ngay sau đó.

Quy trình điều trị tủy răng sữa gồm những bước nào?

Quy trình điều trị tủy răng sữa thường gồm sáu bước và làm trong một đến hai buổi. Mỗi buổi kéo dài khoảng 30–60 phút, tùy số ống tủy và mức hợp tác của trẻ. Thứ tự dưới đây là quy trình chung, bác sĩ có thể điều chỉnh theo từng răng.

1. Khám và chụp phim: bác sĩ hỏi tiền sử đau, khám răng, chụp X-quang để xem tủy, chân răng và mầm răng vĩnh viễn.

2. Gây tê: bác sĩ bôi thuốc tê lên lợi trước, sau đó tiêm tê tại chỗ để vùng răng hết cảm giác.

3. Cách ly răng: đê cao su và kẹp giữ răng khô, chặn nước và mảnh vụn rơi vào họng trẻ.

4. Mở tủy và làm sạch: bác sĩ lấy mô sâu, mở buồng tủy, lấy tủy buồng hoặc dùng trâm làm sạch từng ống tủy.

5. Trám bít: ống tủy hoặc buồng tủy được lấp bằng vật liệu tiêu được phù hợp với răng sữa.

6. Phục hồi thân răng: bác sĩ trám kín hoặc bọc mão để răng chịu lực nhai tới tuổi thay.

Với răng có mụn mủ hoặc ổ viêm lớn ở chóp, bác sĩ có thể đặt thuốc trong ống tủy và hẹn buổi thứ hai. Trẻ được tái khám sau vài tuần để kiểm tra triệu chứng, rồi chụp phim lại sau vài tháng. Phim tái khám cho biết ổ viêm ở chóp đã thu nhỏ hay chưa.

Lấy tủy răng sữa có đau không, chuẩn bị cho trẻ thế nào?

Lấy tủy răng sữa làm dưới thuốc tê, nên trẻ thường chỉ thấy cảm giác ấn và rung trong lúc làm. Mũi tiêm tê là lúc trẻ dễ khó chịu nhất, vì vậy bác sĩ thường bôi tê bề mặt trước để giảm cảm giác kim. Răng đang viêm cấp có thể khó tê hơn, nên bác sĩ đôi khi cần thêm thuốc tê hoặc đợi thuốc ngấm lâu hơn.

Sau khi hết tê, răng có thể ê hoặc nhức nhẹ trong một đến hai ngày khi trẻ cắn. Cảm giác ê này thường giảm dần và có thể dùng thuốc giảm đau theo liều bác sĩ dặn. Phụ huynh cần nhắc trẻ không cắn môi, má hay lưỡi khi vùng răng còn tê, vì trẻ dễ cắn mạnh mà không biết.

Tâm lý của trẻ quyết định nhiều tới buổi điều trị tủy. Cha mẹ nên nói về buổi khám bằng lời đơn giản, tránh dọa trẻ bằng chuyện tiêm hay nhổ răng. Trẻ nên ăn nhẹ trước buổi hẹn và đến khám vào lúc tỉnh táo, không phải giờ ngủ trưa.

Trẻ quá nhỏ hoặc quá sợ có thể chưa hợp tác đủ lâu cho một buổi lấy tủy. Bác sĩ có thể chia nhỏ buổi làm, xử lý tạm để giảm đau trước, rồi hẹn lại khi trẻ quen ghế nha. Một số trường hợp cần an thần hoặc gây mê, việc chỉ định thuộc về bác sĩ chuyên khoa và cơ sở có đủ điều kiện.

Vì sao răng sữa sau điều trị tủy thường cần bọc mão?

Răng hàm sữa sau điều trị tủy mất nhiều mô và dễ vỡ khi trẻ nhai, nên thường cần bọc mão. Lỗ sâu lớn cộng với đường mở tủy làm thân răng chỉ còn lại thành mỏng. Một miếng trám lớn trên thành mỏng dễ bong hoặc vỡ trước khi răng tới tuổi thay.

Mão thép tiền chế là lựa chọn phổ biến cho răng hàm sữa vì mỏng, bền và chỉ cần mài ít mô răng. Bác sĩ chọn cỡ mão vừa răng, chỉnh viền rồi gắn bằng xi măng, thường trong cùng buổi phục hồi thân răng. Mão rụng cùng răng sữa khi răng vĩnh viễn mọc lên.

Răng cửa sữa ít chịu lực nhai hơn, nên sau điều trị tủy thường được phục hồi bằng composite. Răng cửa sữa mất nhiều thân răng có thể cần mão thẩm mỹ, tùy độ tuổi và mức hợp tác của trẻ. Bác sĩ sẽ báo phương án phục hồi trước khi bắt đầu lấy tủy để phụ huynh nắm toàn bộ chi phí.

Khi nào nên nhổ răng sữa thay vì điều trị tủy?

Răng sữa nên nhổ thay vì lấy tủy khi răng không còn đủ chân, gần tuổi rụng hoặc ổ viêm đe dọa mầm răng vĩnh viễn. Giữ một răng sữa không còn tiên lượng chỉ kéo dài thời gian đau và viêm của trẻ. Bảng dưới đây so sánh các tiêu chí bác sĩ thường cân nhắc.

Nhổ răng sữa sớm có thể làm răng bên cạnh nghiêng vào chỗ trống và chiếm khoảng của răng vĩnh viễn. Bác sĩ có thể đề nghị khí cụ giữ khoảng khi trẻ mất răng hàm sữa sớm hơn nhiều năm so với tuổi thay. Khí cụ giữ khoảng giúp răng vĩnh viễn có đủ chỗ mọc thẳng.

Tại MedDental, nhổ răng sữa có giá 50.000 đ/răng với tê bôi và 100.000 đ/răng với tiêm tê, theo bảng giá nhổ răng niêm yết. Bạn có thể đọc thêm về chỉ định và cách chăm sóc tại trang nhổ răng sữa cho trẻ em. Thứ tự răng sữa rụng theo tuổi có trong bài trẻ thay răng sữa vào thời điểm nào.

Chăm sóc trẻ sau điều trị tủy răng sữa

Trẻ chỉ nên ăn sau khi hết tê, ưu tiên đồ mềm và nhai bên đối diện trong ngày đầu. Phụ huynh tiếp tục chải răng cho trẻ hai lần mỗi ngày, kể cả vùng răng mới điều trị tủy. Trẻ nên hạn chế kẹo dẻo và đồ ăn dính vì dễ kéo bong miếng trám hoặc mão.

Phụ huynh nên đưa trẻ tái khám theo lịch hẹn, thường sau vài tuần rồi chụp phim lại sau vài tháng. Trẻ cần khám sớm hơn lịch nếu răng đau lại, lợi sưng hoặc mụn mủ quay trở lại. Răng đã điều trị tủy vẫn có thể sâu ở mặt khác, nên việc giữ vệ sinh răng miệng vẫn cần duy trì.

Câu hỏi thường gặp

Răng sữa đã điều trị tủy có thay răng bình thường không?

Răng sữa đã điều trị tủy vẫn thường rụng đúng tuổi, vì vật liệu trám bít trong ống tủy răng sữa tiêu dần cùng chân răng. Đôi khi răng sữa rụng sớm hoặc muộn hơn bên đối diện vài tháng. Bác sĩ theo dõi qua phim nếu răng vĩnh viễn mọc lệch hoặc răng sữa chậm rụng.

Trẻ mấy tuổi có thể điều trị tủy răng sữa?

Không có độ tuổi tối thiểu cố định cho điều trị tủy răng sữa. Bác sĩ dựa vào mức hợp tác của trẻ, độ dài chân răng và thời gian còn lại tới tuổi thay. Trẻ dưới 3 tuổi hoặc rất sợ thường cần chuẩn bị tâm lý nhiều buổi, đôi khi cần phương án gây mê do bác sĩ chỉ định.

Điều trị tủy răng sữa có dùng thuốc diệt tủy không?

Nhiều phòng khám hiện lấy tủy dưới thuốc tê, không dùng thuốc diệt tủy chứa thạch tín. Thuốc diệt tủy có thể gây hại mô lợi và xương quanh chân răng nếu rò rỉ, nhất là ở trẻ nhỏ. Bạn có thể xem phân tích chi tiết trong bài điều trị tủy răng có dùng thạch tín không.

Trẻ có cần uống kháng sinh khi viêm tủy răng sữa?

Kháng sinh không chữa được tủy đã viêm trong răng sữa, vì nguồn vi khuẩn vẫn nằm trong ống tủy. Bác sĩ chỉ kê kháng sinh khi trẻ sưng lan rộng, sốt hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân. Phụ huynh không nên tự cho trẻ uống kháng sinh còn thừa ở nhà.

Sau điều trị tủy, răng sữa vẫn đau hoặc sưng thì làm sao?

Răng sữa ê nhẹ một đến hai ngày sau điều trị tủy là thường gặp. Đau tăng dần, sưng lợi hoặc mụn mủ quay lại sau vài ngày là dấu hiệu cần tái khám sớm. Bác sĩ chụp phim để quyết định điều trị lại hay nhổ răng sữa đó.

Điều trị tủy răng sữa hết bao nhiêu tiền?

Chi phí điều trị tủy răng sữa gồm nhiều hạng mục: khám, phim X-quang, lấy tủy theo số ống tủy và phục hồi thân răng bằng trám hoặc mão. Lấy tủy toàn bộ ở răng hàm sữa nhiều ống tủy thường tốn hơn lấy tủy buồng ở răng cửa sữa. Phụ huynh nên hỏi tổng chi phí cả lấy tủy và bọc mão trước khi bắt đầu, vì giá mỗi phòng khám tính khác nhau.

Giá từng hạng mục được niêm yết trong bảng giá điều trị tủy răng tại MedDental.

Biết răng sữa nên giữ hay nhổ bắt đầu từ buổi khám

Mọi lựa chọn trong bài, từ che tủy, lấy tủy, bọc mão đến nhổ, đều dựa trên phim và tình trạng từng răng sữa. Một buổi khám giúp phụ huynh biết răng nào còn giữ được, răng nào nên nhổ, và cần khí cụ giữ khoảng hay không. Nguyên nhân và cách xử lý lỗ sâu sớm có trong bài sâu răng sữa ở trẻ nhỏ.

Bạn có thể tìm hiểu quy trình điều trị tủy ở răng vĩnh viễn tại trang điều trị tủy răng. Để đặt lịch khám răng cho trẻ, bạn có thể liên hệ MedDental qua số điện thoại/Zalo 0985 018 688 hoặc email info@meddental.vn. MedDental sẽ liên hệ lại để sắp xếp cơ sở và thời gian phù hợp, trong hệ thống 9 cơ sở tại Hà Nội và Quảng Ninh.

Nguồn tham khảo: Hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nha khoa Trẻ em Hoa Kỳ (AAPD) về điều trị tủy răng sữa và răng vĩnh viễn non; bảng giá chẩn đoán hình ảnh và nhổ răng của MedDental. Phương án và chi phí cụ thể cần được bác sĩ xác định sau khi thăm khám.