Hàm duy trì sau niềng răng: đeo bao lâu, loại nào, giá

Hàm duy trì là khí cụ bác sĩ chỉ định ngay sau khi tháo niềng để giữ răng ở vị trí mới. Bạn thường đeo hàm duy trì gần như cả ngày trong vài tháng đầu, rồi chuyển sang đeo khi ngủ khi răng đã ổn định. Phần lớn người niềng cần đeo hàm duy trì ban đêm lâu dài theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tại MedDental, hàm duy trì máng trong suốt và hàm duy trì khí cụ tháo lắp có cùng giá niêm yết 1.000.000 đồng/hàm.

Tóm tắt nhanh

• Lịch đeo thường gặp: khoảng 20–22 giờ mỗi ngày ở giai đoạn đầu, sau đó đeo khi ngủ; bác sĩ quyết định mốc chuyển sau mỗi lần kiểm tra.

• Hàm duy trì có 3 loại chính: hàm duy trì cố định (dây dán mặt trong răng cửa), hàm Hawley và máng trong suốt.

• MedDental niêm yết máng trong suốt và khí cụ tháo lắp cùng 1.000.000 đồng/hàm, tức 2.000.000 đồng nếu làm cùng loại cho cả hai hàm.

• Hàm duy trì chật, lỏng, nứt hoặc khe răng thưa trở lại là dấu hiệu bạn nên báo bác sĩ sớm.

Vì sao răng chạy lại sau khi tháo niềng?

Răng chạy lại sau khi tháo niềng vì mô quanh chân răng chưa kịp ổn định ở vị trí mới. Dây chằng nha chu, sợi nướu và xương ổ răng cần nhiều tháng để tái tạo, trong khi răng đã được dời chỗ xong. Trong thời gian này, các sợi nướu có xu hướng kéo răng về vị trí cũ.

Lực từ môi, má và lưỡi cũng tác động lên răng mỗi ngày, nhất là nhóm răng cửa. Khi không còn mắc cài hay khay niềng giữ lại, răng cửa thường là nhóm xô lệch sớm nhất.

Răng còn dịch chuyển nhẹ theo tuổi, kể cả ở người chưa từng niềng. Vì vậy nhu cầu giữ răng sau niềng kéo dài lâu hơn giai đoạn mô quanh răng ổn định, và hàm duy trì là cách giữ kết quả niềng trong suốt thời gian đó.

Mỗi loại hàm duy trì giữ răng theo cơ chế khác nhau, nên mức phụ thuộc vào thói quen đeo của bạn cũng khác nhau.

Hàm duy trì có mấy loại, khác nhau thế nào?

Hàm duy trì có ba loại chính: hàm duy trì cố định, hàm Hawley và máng trong suốt. Hàm duy trì cố định giữ răng liên tục mà bạn không cần nhớ đeo. Hai loại còn lại là hàm tháo lắp, nên kết quả phụ thuộc vào việc bạn đeo đủ giờ.

Tổng quan Cochrane năm 2023 cho thấy bằng chứng hiện có chưa đủ để kết luận loại hàm duy trì nào giữ răng tốt hơn hẳn. Do đó bác sĩ chọn loại hàm theo mức lệch ban đầu, khớp cắn và khả năng đeo đều của bạn, không chọn theo một loại chung cho mọi người.

Hai hàm của một người có thể dùng hai loại khác nhau. Chẳng hạn bác sĩ có thể chỉ định máng trong suốt cho hàm trên, còn hàm dưới dùng hàm Hawley kèm dây cố định mặt trong răng cửa. Ưu và nhược điểm riêng của dây cố định được phân tích trong bài hàm duy trì cố định là gì.

Bảng giá MedDental hiện niêm yết hai loại hàm duy trì tháo lắp: máng trong suốt và khí cụ tháo lắp.

Đeo hàm duy trì bao lâu, lịch đeo từng giai đoạn thế nào?

Lịch đeo hàm duy trì phụ thuộc vào loại hàm bạn dùng và mức lệch của răng trước khi niềng. Với hàm tháo lắp, lịch thường gặp gồm ba giai đoạn, từ đeo gần như cả ngày đến đeo ban đêm lâu dài. Hàm duy trì cố định nằm trên răng cả ngày cho đến khi bác sĩ quyết định tháo.

Bác sĩ chỉ chuyển bạn sang giai đoạn sau khi kiểm tra thấy hàm duy trì còn khít và răng đứng yên. Bạn không nên tự giảm giờ đeo dựa trên cảm giác răng đã chắc.

Thời gian đeo thường dài hơn mức trong bảng khi răng ban đầu thưa, xoay nhiều hoặc chen chúc nặng. Người có nha chu yếu, xương ổ răng mỏng hoặc trẻ còn đang tăng trưởng cũng thường cần đeo hàm duy trì lâu hơn và tái khám dày hơn.

Với câu hỏi "có phải đeo hàm duy trì cả đời không", phần lớn người niềng nên giữ thói quen đeo ban đêm lâu dài, vì răng vẫn dịch chuyển nhẹ theo tuổi. Một lịch đeo rõ ràng thường đáp ứng bốn tiêu chí sau, dù bạn niềng ở đâu:

1. Hàm duy trì làm theo dấu răng mới. Bác sĩ kiểm tra lại khớp cắn rồi lấy dấu ngay khi tháo khí cụ, để hàm khít với vị trí răng vừa đạt.

2. Lịch đeo được hướng dẫn cụ thể. Bạn biết số giờ đeo mỗi ngày ở giai đoạn đầu và khi nào được chuyển sang đeo ban đêm.

3. Có lịch kiểm tra hàm duy trì. Bác sĩ kiểm tra độ khít của hàm và vị trí răng sau khi tháo niềng.

4. Chi phí hàm duy trì được báo trước. Hàm duy trì nằm trong kế hoạch chi phí từ trước khi bạn bắt đầu niềng.

Bốn tiêu chí trên cũng là các bước MedDental làm khi bạn tháo khí cụ, cụ thể như sau.

Các bước từ khám đến tháo niềng được trình bày trong bài quy trình niềng răng và hàm duy trì sau niềng.

Hàm duy trì sau niềng răng giá bao nhiêu?

Giá hàm duy trì phụ thuộc vào loại hàm và số hàm cần làm. MedDental niêm yết hàm duy trì sau niềng răng 1.000.000 đồng/hàm cho cả máng trong suốt và khí cụ tháo lắp, tức 2.000.000 đồng nếu làm cùng loại cho cả hai hàm.

Mỗi dòng trong bảng giá là một hạng mục riêng tính theo hàm, nên bạn chỉ trả cho số hàm bác sĩ chỉ định làm. Bảng giá hiện chưa niêm yết hàm duy trì cố định, vì vậy chi phí dây cố định cần được bác sĩ báo riêng nếu kế hoạch của bạn có dây này.

Giá trên là giá niêm yết, không phải giá ưu đãi. Bạn có thể xem toàn bộ bảng giá chỉnh nha, niềng răng để đối chiếu với kế hoạch điều trị của mình.

Vì sao đeo hàm duy trì vẫn bị chạy răng?

Đeo đủ lịch vẫn có thể chạy răng khi hàm duy trì không còn giữ đúng vị trí răng, hoặc khi có lực khác đẩy răng mạnh hơn lực giữ của hàm. Bảng dưới đây nêu các nguyên nhân chạy răng thường gặp và việc bạn nên làm với từng nguyên nhân.

Răng lệch nhẹ do hàm lỏng thường được xử lý bằng hàm duy trì mới. Với hàm Hawley, bác sĩ có thể chỉnh cung kim loại để đưa răng cửa lệch nhẹ về vị trí cũ khi đánh giá phù hợp. Răng đã chạy nhiều thì bác sĩ cần khám để quyết định có phải chỉnh nha lại hay không.

Vệ sinh và bảo quản hàm duy trì thế nào?

Phần lớn nguyên nhân trong bảng bắt đầu từ một hàm duy trì đã lỏng hoặc biến dạng, nên cách vệ sinh và cất giữ quyết định hàm khít được bao lâu. Các việc dưới đây giúp hàm duy trì sạch và giữ đúng hình dạng:

• Chải hàm tháo lắp mỗi lần tháo ra bằng bàn chải mềm và nước mát, vì kem đánh răng có hạt mài làm xước nhựa.

• Không ngâm hàm trong nước nóng, không phơi nắng hay để trong ô tô, vì nhựa cong khi gặp nhiệt.

• Tháo hàm tháo lắp khi ăn và chỉ uống nước lọc khi đang đeo, vì đồ ngọt đọng trong máng làm răng dễ sâu.

• Cất hàm vào hộp mỗi khi tháo ra, vì hàm gói trong khăn giấy dễ bị vứt nhầm.

• Làm sạch mặt trong răng cửa mỗi ngày bằng chỉ luồn hoặc tăm nước nếu bạn có dây cố định, vì mảng bám dễ đọng quanh dây.

• Mang hàm duy trì theo mỗi lần tái khám để bác sĩ kiểm tra độ khít và vết nứt.

Khi nào cần sửa hoặc làm lại hàm duy trì?

Hàm duy trì không dùng được mãi, vì nhựa mòn dần và dây cố định có thể bong theo thời gian. Bạn nên liên hệ bác sĩ để kiểm tra hàm duy trì khi gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Hàm tháo lắp chật đến mức ấn không vào, hoặc lỏng đến mức không bám trên răng.

• Hàm nứt, thủng, cong vênh hoặc có mép sắc cứa vào nướu.

• Hàm ố vàng, có mùi dù bạn đã vệ sinh đúng cách.

• Móc hoặc cung kim loại của hàm Hawley bị gãy, cong.

• Dây cố định lung lay, bong một điểm, hoặc khe thưa giữa các răng cửa xuất hiện trở lại.

• Hàm duy trì bị mất, vì răng có thể bắt đầu dịch chuyển chỉ sau vài tuần không đeo.

Nếu hàm chật vì bạn đã bỏ đeo một thời gian, bạn không nên cố ấn hàm vào răng. Khi đó răng có thể đã dịch chuyển, nên bác sĩ cần kiểm tra trước khi làm hàm mới. Tại MedDental, hàm duy trì làm lại được tính theo giá niêm yết 1.000.000 đồng/hàm cho máng trong suốt hoặc khí cụ tháo lắp.

Câu hỏi thường gặp

Quên đeo hàm duy trì 1–2 ngày có sao không?

Quên đeo hàm duy trì 1–2 ngày thường chưa làm răng lệch rõ, nhất là khi răng đã qua giai đoạn đầu. Bạn nên đeo lại ngay và giữ đủ giờ trong những ngày sau. Nếu hàm chật kéo dài hơn vài ngày, bạn nên báo bác sĩ để kiểm tra.

Có đeo hàm duy trì khi ăn không?

Bạn nên tháo hàm duy trì tháo lắp khi ăn, rồi súc miệng và đeo lại. Lực nhai có thể làm máng trong suốt nứt hoặc làm cung kim loại của hàm Hawley cong. Hàm duy trì cố định nằm trên răng khi ăn, nên bạn tránh cắn đồ cứng bằng răng cửa.

Dùng khay niềng cuối cùng thay hàm duy trì được không?

Khay niềng cuối cùng mỏng và được thiết kế để dời răng trong vài tuần, không phải để giữ răng nhiều năm. Bạn chỉ nên dùng khay cũ tạm thời trong lúc chờ hàm duy trì mới, theo hướng dẫn của bác sĩ. Hàm duy trì chính thức vẫn cần được làm theo dấu răng sau khi tháo niềng.

Đeo lại hàm duy trì thấy ê, chật có bình thường không?

Cảm giác căng nhẹ trong vài ngày đầu nhận hàm mới khá thường gặp, và bác sĩ có thể chỉnh viền nhựa để hàm khít hơn. Hàm chật kèm ê kéo dài sau khi bạn bỏ đeo thường báo hiệu răng đã dịch chuyển. Khi đó bạn nên đến để bác sĩ kiểm tra răng thay vì cố đeo hàm.

Răng thưa trước khi niềng có cần đeo hàm duy trì lâu hơn không?

Răng thưa trước khi niềng thường dễ mở khe trở lại, nên bác sĩ hay chỉ định dây cố định mặt trong hoặc lịch đeo ban đêm dài hơn. Thời gian đeo cụ thể phụ thuộc vào độ rộng khe răng ban đầu và nguyên nhân gây thưa. Bạn có thể đọc thêm về niềng răng thưa và khả năng chạy lại.

Kiểm tra hàm duy trì định kỳ để giữ kết quả niềng

Một lần kiểm tra hàm duy trì giúp bác sĩ biết hàm còn khít và răng còn đúng vị trí hay không, nên bạn hãy mang theo hàm đang dùng khi đến khám. Tại MedDental, chuyên môn chỉnh nha do bác sĩ Cao Thị Lộc, Giám đốc chuyên môn phụ trách Chỉnh nha toàn hệ thống, phụ trách.

Bạn có thể xem thêm về dịch vụ niềng răng tại MedDental hoặc liên hệ qua số điện thoại/Zalo 0985 018 688 để đặt lịch kiểm tra. MedDental sẽ liên hệ lại để sắp xếp cơ sở và thời gian phù hợp với bạn. Hệ thống có 9 cơ sở tại Hà Nội và Quảng Ninh, làm việc tất cả các ngày trong tuần.

Nguồn tham khảo: Martin C và cộng sự (2023), Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces, Cochrane Database of Systematic Reviews; khuyến nghị của Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) về hàm duy trì. Loại hàm, lịch đeo và chi phí cụ thể cần được bác sĩ xác định sau khi thăm khám.